{"id":9307,"date":"2026-02-13T11:42:51","date_gmt":"2026-02-13T10:42:51","guid":{"rendered":"https:\/\/editionsjou.net\/?p=9307"},"modified":"2026-02-13T11:42:51","modified_gmt":"2026-02-13T10:42:51","slug":"231-pour-aller-de-lavant-par-pierre-menard","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307","title":{"rendered":"#231\/ Pour aller de l&rsquo;avant, par Pierre M\u00e9nard"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-76bfa09eab816e156eabdeb856c4bf91 wp-block-paragraph\" style=\"font-size:clamp(14.642px, 0.915rem + ((1vw - 3.2px) * 0.836), 22px);\"><br>\u00c0 quel moment un homme qui dort sur le sol dans la rue devient pour nous l\u2019\u00e9quivalent d\u2019une image parmi tant d\u2019autres, une silhouette dans un coin de notre t\u00eate, une forme qui se r\u00e9p\u00e8te jusqu\u2019\u00e0 devenir banale, presque abstraite&nbsp;? Cette peinture d\u2019un dormeur, coll\u00e9e sur le bas de la vitrine de la banque, est diff\u00e9rente. Elle attire notre regard. Sous cet \u00e9cran publicitaire qui diffuse en boucle des promesses de rendement, d\u2019optimisation de compte \u00e9pargne. Il y a quelque chose d\u2019intrigant dans la vitrine de cette banque. Les mots qui invitent \u00e0 faire confiance \u00e0 la banque, \u00e0 se reposer sur leurs services pour s\u2019occuper de notre argent, sont soutenus par l\u2019image d\u2019une femme endormie. Des pointes m\u00e9talliques fix\u00e9es au sol, emp\u00eachent de s\u2019asseoir, l\u2019espace est trop r\u00e9duit pour m\u00eame imaginer s\u2019allonger \u00e0 cet endroit. Soudain toutes les informations se superposent, se font \u00e9cho, la peinture, la publicit\u00e9, l\u2019architecture hostile, la rue. Peut-\u00eatre le r\u00f4le de l\u2019art tient-il dans ce l\u00e9ger d\u00e9placement qu\u2019il nous invite \u00e0 faire, par ce presque rien qui nous force \u00e0 voir ce que nous avions cess\u00e9 de voir, de rendre visible l\u2019invisible.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-ce0a4aad42a2c929ea8e345f1bf1ff03 wp-block-paragraph\" style=\"font-size:clamp(14px, 0.875rem + ((1vw - 3.2px) * 0.455), 18px);\"><br><a href=\"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/wp\/produit\/tina\/\"><strong>Le 1<sup>er<\/sup> num\u00e9ro<\/strong><\/a><strong><a href=\"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/wp\/produit\/tina\/\">\u00a0de la revue TINA : (in)visibilit\u00e9(s)<\/a>,\u00a0<\/strong>s\u2019articule autour d\u2019un th\u00e8me central, la dialectique entre invisibilit\u00e9 et visibilit\u00e9.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-white-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-4838f691414d099d8e1b4fe165e9fb89 wp-block-paragraph\" style=\"border-radius:13px;background-color:#517ba4\"><br><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-20959078 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link has-white-color has-text-color has-background has-link-color wp-element-button\" href=\"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/wp\/revue_tina_online\/\" style=\"border-radius:13px;background-color:#517ba4\">sommaire<\/a><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link has-white-color has-text-color has-background has-link-color wp-element-button\" href=\"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/wp\/tina-online-sommaire-par-categories\/\" style=\"border-radius:13px;background-color:#517ba4\">par cat\u00e9gories<\/a><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link has-white-color has-text-color has-background has-link-color wp-element-button\" href=\"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/wp\/tina-online-sommaire-par-nom\/\" style=\"border-radius:13px;background-color:#517ba4\">par noms<\/a><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link has-white-color has-text-color has-background has-link-color wp-element-button\" href=\"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/wp\/newsletter_tina\/\" style=\"border-radius:13px;background-color:#517ba4\">newsletter<\/a><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link has-white-color has-text-color has-background has-link-color has-text-align-right wp-element-button\" href=\"https:\/\/www.helloasso.com\/associations\/association-jou\/formulaires\/2\" style=\"border-radius:13px;background-color:#517ba4\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">dons<\/a><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link has-white-color has-text-color has-background has-link-color wp-element-button\" href=\"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/wp\/tina\/\" style=\"border-radius:13px;background-color:#517ba4\">infos<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-vivid-green-cyan-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-08e82caffa1462fc88d827caf89f7ea8 wp-block-paragraph\" style=\"border-radius:22px\">Sans pub, sans subvention, en acc\u00e8s libre, TINA online est financ\u00e9 par les dons \u00e0 partir de 1\u20ac sur cette page <a href=\"https:\/\/www.helloasso.com\/associations\/association-jou\/formulaires\/2\">&gt;&gt;&gt;&gt;&gt;<\/a> merci<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rendre visible l\u2019invisible<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9309,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,15,4],"tags":[],"class_list":["post-9307","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mutations","category-observations","category-revue-tina"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>#231\/ Pour aller de l&#039;avant, par Pierre M\u00e9nard - revue TINA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"#231\/ Pour aller de l&#039;avant, par Pierre M\u00e9nard - revue TINA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Rendre visible l\u2019invisible\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"revue TINA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-13T10:42:51+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Eric Arlix\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Eric Arlix\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307\"},\"author\":{\"name\":\"Eric Arlix\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/c28daead05fe49e106d2655b42e8f9bd\"},\"headline\":\"#231\\\/ Pour aller de l&rsquo;avant, par Pierre M\u00e9nard\",\"datePublished\":\"2026-02-13T10:42:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307\"},\"wordCount\":280,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"\",\"articleSection\":[\"Mutations\",\"Observations\",\"revue TINA\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307\",\"url\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307\",\"name\":\"#231\\\/ Pour aller de l'avant, par Pierre M\u00e9nard - revue TINA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"\",\"datePublished\":\"2026-02-13T10:42:51+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/c28daead05fe49e106d2655b42e8f9bd\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307#primaryimage\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?p=9307#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"#231\\\/ Pour aller de l&rsquo;avant, par Pierre M\u00e9nard\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/\",\"name\":\"revue TINA\",\"description\":\"informations TINA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/c28daead05fe49e106d2655b42e8f9bd\",\"name\":\"Eric Arlix\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/894656abbedb0279a5187510d5dcc5c4a00eb5b757d2c71ac7a2e2f84364f725?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/894656abbedb0279a5187510d5dcc5c4a00eb5b757d2c71ac7a2e2f84364f725?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/894656abbedb0279a5187510d5dcc5c4a00eb5b757d2c71ac7a2e2f84364f725?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Eric Arlix\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/revuetina.editionsjou.net\\\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"#231\/ Pour aller de l'avant, par Pierre M\u00e9nard - revue TINA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"#231\/ Pour aller de l'avant, par Pierre M\u00e9nard - revue TINA","og_description":"Rendre visible l\u2019invisible","og_url":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307","og_site_name":"revue TINA","article_published_time":"2026-02-13T10:42:51+00:00","author":"Eric Arlix","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Eric Arlix","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307"},"author":{"name":"Eric Arlix","@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/#\/schema\/person\/c28daead05fe49e106d2655b42e8f9bd"},"headline":"#231\/ Pour aller de l&rsquo;avant, par Pierre M\u00e9nard","datePublished":"2026-02-13T10:42:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307"},"wordCount":280,"image":{"@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307#primaryimage"},"thumbnailUrl":"","articleSection":["Mutations","Observations","revue TINA"],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307","url":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307","name":"#231\/ Pour aller de l'avant, par Pierre M\u00e9nard - revue TINA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307#primaryimage"},"thumbnailUrl":"","datePublished":"2026-02-13T10:42:51+00:00","author":{"@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/#\/schema\/person\/c28daead05fe49e106d2655b42e8f9bd"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307#primaryimage","url":"","contentUrl":""},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?p=9307#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"#231\/ Pour aller de l&rsquo;avant, par Pierre M\u00e9nard"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/#website","url":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/","name":"revue TINA","description":"informations TINA","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/#\/schema\/person\/c28daead05fe49e106d2655b42e8f9bd","name":"Eric Arlix","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/894656abbedb0279a5187510d5dcc5c4a00eb5b757d2c71ac7a2e2f84364f725?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/894656abbedb0279a5187510d5dcc5c4a00eb5b757d2c71ac7a2e2f84364f725?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/894656abbedb0279a5187510d5dcc5c4a00eb5b757d2c71ac7a2e2f84364f725?s=96&d=mm&r=g","caption":"Eric Arlix"},"url":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/?author=2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9307"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9307\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/revuetina.editionsjou.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}